ශ්‍රී ලංකාවේ කඳුකර දෙමල ප්‍රජාවන් ක්ෂුද්‍ර මූල්‍ය විසින් සූරාකෑම

හිඟුරක්ගොඩ කුඹුරුවල සිට යාපනයේ ධීවර ගම්මාන දක්වා, ණය බර විවිධ ප්‍රජාවන් පසුපස සමාන ආකාරයකින් පැමිණ තිබේ. මේ අර්බුදය ශ්‍රී ලංකාවේ මධ්‍යම කඳුකරයේ කඳුකර දෙමල කම්කරුවන් වෙත දැඩි ලෙස බලපා ඇත.

ශ්‍රී ලංකාවේ තේ සහ රබර් වතුවල, වසර 200 කට පෙර බ්‍රිතාන්‍ය පාලන සමයේදී ඉන්දියාවෙන් ගෙන එන ලද කම්කරුවන්ගෙන් පැවත එන කම්කරුවන්ගේ පරම්පරා, රටේ තේ සහ රබර් අපනයන ආර්ථිකය දිගටම පවත්වාගෙන යයි. එහෙත් අඩු වැටුප්, අනාරක්ෂිත නිවාස සහ දිගුකාලීනව සිදුවූ සමාජ-ආර්ථික සහ දේශපාලන ආන්තිකකරණය මෙම ප්‍රජාව අතර උග්‍ර වෙන ණය අර්බුදය හා ඒකාබද්ධ වී තිබේ.

විටින් විට ඇතිවෙන කතිකා තුල වතු කම්කරුවන් සඳහා වරින් වර වැටුප් වැඩිවීම් ඉස්මතු කරයි. නමුත් එම ඉපැයීම්වලින් කොපමණ ප්‍රමාණයක් ණය ආපසු ගෙවීමට සෘජුවම යන්නේ දැයි කිසිවෙකු සිතන්නේ නැත. ඔවුන් දැඩි ලෙස ණය උගුලක සිරවී සිටී.

ණය මදිවට දිත්වා ව්‍යසනයත්

2025 නොවැම්බර් අග දී ඇති වූ දිට්වා සුළි කුණාටුව මධ්‍යම කඳුකරය පුරා නායයෑම් සහ ගංවතුර ඇති කළේය. හාලි-ඇල උනුගල්ල වතුයායේ මොරගොල්ල කොට්ඨාශයේ, ලයින් කාමර නිවාස කඩා වැටී අනාරක්ෂිත බවට ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී. කුඩා ගොවිබිම් නාය ගොස් පස්වලට යටවුණි. මේ මිනිස්සුන්ට තමන්ගේ අධ්‍යාපන සහතිකවල සිට වැටුප් වාර්තා දක්වා ලියකියවිලි අහිමි විය.

දැන් පවුල් 34ක් අළුබෝගොල්ල සිංහල පාසලේ ජීවත් වෙති. අවතැන් වී සිටියත් ණය ගෙවීම් දිගටම සිදුවෙයි. සන්ඩේ ඔබ්සර්වර් පුවත්පත හාලි-ඇල මොරගොල්ල කොට්ඨාශයට ගිය අතර, එහිදී වතු කම්කරුවන් තමන් මුහුණ දෙන නිවාස නොමැතිකම, ආපදා හානි සහ ණය ඒකාබද්ධ වූ අර්බුද විස්තර කළහ.

2011 සහ 2013 දී සිදු වූ නායයෑම්වලින් පසුව, බලපෑමට ලක් වූ පවුල්වල වෙනත් ප්‍රදේශ වල නැවත පදිංචි කිරීමට පොරොන්දු විය. 2015–2016 වන විට ඒ සඳහා ඉඩම් වෙන් කරන ලද අතර නිවාස 54ක නිවාස ව්‍යාපෘතියක් ආරම්භ කරන ලදී. ඉදිකිරීම් ආරම්භ කිරීම සඳහා සෑම පවුලකටම ජාතික නිවාස සංවර්ධන අධිකාරිය හරහා රුපියල් 400,000 ක ණයක් ලැබුණි.

පදිංචිකරුවන් පැවසුයේ නිවාස ඉදිකිරීම සඳහා අරමුදල් සෘජුවම වතු කළමනාකාරිත්වයට භාර දුන් බවත්, තමන්ගේ පවුල්වලට ණය මුදලෙන් කිසිවක් නොලැඹුන බවයි. ඉදිකිරීම් අතරමග නතර විය. අසම්පූර්ණ නිවාස සැකිලි අව්වට වැස්සට සුළඟට ජරා ජීර්ණ වීමට ඉඩ හැර වතු කළමනාකාරිත්වය ඉවත් විය.

කෙසේ වෙතත්, ණය ආපසු ගෙවීම් දිගටම පැවතුනි. “සෑම මසකම 10 වන දින වැටුප් ගෙවන විට, ජාතික නිවාස සංවර්ධන අධිකාරියේ නිලධාරියෙකු වාරික එකතු කිරීමට පැමිණේ,” පදිංචිකරුවෙකු වන සරවනන් පැවසීය.

සමහර පවුල් රුපියල් 10,000 ක් ආපසු ගෙවා ඇත. තවත් සමහරු රුපියල් 70,000 ක් හෝ රුපියල් 150,000 ක් පවා, බොහෝ දුරට පොලිය ලෙස ගෙවා ඇති අතර, මූලික ප්‍රාග්ධන මුදල බොහෝ දුරට නොගෙවා ඉතිරිව ඇත.

දිත්වා සුළි කුණාටුවෙන් පසු, බලපෑමට ලක් වූ පවුල් සඳහා රජය රුපියල් මිලියන 5 ක් දක්වා නිවාස ආධාර ප්‍රකාශයට පත් කළේය. මොරගොල්ල වතුයායේ පදිංචිකරුවන් පැවසුවේ තමන් හානියට පත් නිවාස වල සහ තාවකාලික කඳවුරුවල ජීවත් වන අතරතුර තවමත් 2016 ලබාදුන් නිවාස ණය ගෙවන බවයි.

වැවිලි හා ප්‍රජා යටිතල පහසුකම් අමාත්‍ය සමන්ත විද්‍යාරත්න මහතා සමඟ මෙම ගැටළුව මතු කළ විට, ඔහු විකල්ප දෙකක් යෝජනා කළේය, එක්කෝ පෙර ණයෙන් නිදහස් කිරීම හෝ නව නිවාස ලබා දීම. මේ සහන දෙකම ලබා දීමට නොහැකිබව ප්‍රකාශ කෙරිණි. පදිංචිකරුවන් නව නිවාස තෝරා ගත්හ.

“අපි නව නිවාසවලට ගියත්, අපි දිගටම ණයගැතියන් වනු ඇත,” සරවනන් පැවසීය.

කඳවුරුවලින් ඇසෙන පුද්ගලික කතා

අලුබෝගොල්ල සිංහල විද්‍යාලයේ තාවකාලික නවාතැනේ ජීවත් වෙන අවතැන් වූ පවුල් බදුල්ල දිස්ත්‍රික්කයේ වතු ආශ්‍රිතව ක්‍රියාත්මක වන මුල්‍යය ආයතන කිහිපයකින් ණය ලබාගෙන තිබුණි. පදිංචිකරුවන් විසින් නම් කරන ලද ණය දෙන්නන් අතර, ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුව විසින් නියාමනය කරනු ලබන බලපත්‍රලාභී ක්ෂුද්‍ර මූල්‍ය සමාගමක් ලෙස ලැයිස්තුගත කර ඇත්තේ එක් ආයතනයක් පමණි.

එස්. තිරුචෙල්වි ඇගේ පවුලේ ණය මෙසේ විස්තර කළාය.

ඇය ගෘහ වියදම් සඳහා මොනික් ඉන්ටර්නැෂනල් පුද්ගලික සමාගමෙන් රු. 50,000 ක් ලබා ගත්තාය. එහි නිල වෙබ් අඩවියේ, සමාගම ප්‍රජාවන් නඟා සිටුවීම අරමුණු කරගත් ක්ෂුද්‍ර මූල්‍ය, ව්‍යාපාර, පුද්ගලික සහ අධ්‍යාපනය කේන්ද්‍ර කරගත් ණය යෝජනා ක්‍රම පිරිනමන සමාජ වගකීම් සහිත ආයතනයක් ලෙස පෙනී සිටී.

කෙසේ වෙතත්, 2026 මුල් භාගය වන විටත්, මොනික් ඉන්ටර්නැෂනල් ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුව විසින් ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද බලපත්‍රලාභී මූල්‍ය සමාගම් අතර ලැයිස්තුගත කර නොමැත.

උකස් කරන ලද ආභරණ මුදවා ගැනීම සඳහා ඇය බෙරෙන්ඩිනා මයික්‍රෝ ඉන්වෙස්ට්මන්ට් සමාගමෙන් රු. 100,000 ක් ණයට ගත්තාය. බෙරෙන්ඩිනා මයික්‍රෝ ඉන්වෙස්ට්මන්ට් සමාගම 2016 අංක 6 දරන ක්ෂුද්‍ර මූල්‍ය පනත යටතේ බලපත්‍රයක් ඇති අතර එය ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුව විසින් නියාමනය කරනු ලැබේ.

ඊට අමතරව, ඇය AG සමූහය ලෙස ක්‍රියාත්මක වන ඒෂියන් ග්‍රාමීන් පුද්ගලික සමාගමෙන් රු. 30,000 ක් ණයට ගෙන ඇත. මෙම සමාගම 2007 අංක 07 දරන සමාගම් පනත (ලියාපදිංචි අංකය PV 109714) යටතේ ලියාපදිංචි කර ඇති අතර ක්ෂුද්‍ර මූල්‍ය සහ කුඩා හා මධ්‍ය පරිමාණ ව්‍යවසායකයින් කේන්ද්‍ර කරගත් ණය ලබා දෙයි. දිට්වා සුළි කුණාටුවට පෙර ඔවුන් නිතිපතා පොලී ගෙවීම් කරමින් සිටි බව පදිංචිකරුවන් පැවසූහ.

සුළි කුණාටුවෙන් ඇගේ ලයින් කාමර නිවස විනාශ වූ පසු, තිරුචෙල්වි රතු අනතුරු ඇඟවීම යටතේ කඳවුරට ගියාය. අවතැන් වීම නොතකා ආපසු ගෙවීම් ඉල්ලා සිටීම සඳහා මොනික් ජාත්‍යන්තර සහ ආසියානු ග්‍රාමීන් නියෝජිතයින් තාවකාලික නවාතැන වන කඳවුරට පැමිණි බව ඇය පැවසුවාය.

තවත් පදිංචිකරුවෙකු වන සන්තිනි, නිවාස අලුත්වැඩියාව සඳහා සතිපතා ණයක් ලෙස මොනික් ආයතනයෙන් රු. 50,000 ක් ණයට ගෙන ඇත.

“ඔවුන් අපව සොයමින් වතුවලට එනවා,” ඇය පැවසුවාය. “ඔවුන් ප්‍රධාන වශයෙන් කාන්තාවන්ට ණය ලබා දෙනවා. පිරිමින් සාක්ෂිකරුවන් ලෙස අත්සන් කරනවා. තුන් දෙනෙකුගෙන් හෝ පස් දෙනෙකුගෙන් යුත් කණ්ඩායම් පිහිටුවා තිබෙනවා. වෙනත් ලියකියවිලි නැහැ. ඔවුන් රක්ෂණයක් ලෙස රු. 2,000 සිට රු. 2,500 දක්වා ණය මුදලෙන් අඩු කරනවා. සියලුම ලියකියවිලි සිංහල භාෂාවෙන් ඇති අතර අපට ඒවා තේරෙන්නේ නැහැ.”

අළුබෝගොල්ල කඳවුරේ, නිවාස, ලියකියවිලි සහ නිත්‍ය ආදායම් මාර්ග අහිමි වූ පවුල්වලට තවමත් ණය ආපසු ගෙවීමේ ඉල්ලීම්වලට මුහුණ දීමට සිදුවේ. පදිංචිකරුවන් විසින් නම් කරන ලද ආයතන අතුරින්, ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුව විසින් නිකුත් කරන ලද ක්ෂුද්‍ර මූල්‍ය බලපත්‍රයක් සමඟ ක්‍රියාත්මක වන්නේ එකක් පමණි. අනෙක් සමාගම් ලියාපදිංචි සමාගම් ලෙස ක්‍රියාත්මක වන නමුත් මහ බැංකුවේ ප්‍රකාශිත වාර්තා යටතේ බලපත්‍රලාභී ක්ෂුද්‍ර මූල්‍ය සපයන්නන් ලෙස ලැයිස්තුගත කර නොමැත.

කඳවුරුවලදී සිදුවන හිරිහැර

අලුබෝගොල්ල සිංහල විද්‍යාලය වැනි තාවකාලික කඳවුරුවල සිටින බොහෝ දෙනෙක් LOLC වැනි විශාල ක්‍ෂුද්‍රමුල්‍ය සමාඟම් වලින් ණය ලබාගෙන ඇත. දිත්වා සුළි කුණාටුවෙන් පසු, LOLC ආපසු ගෙවීම් සඳහා මාස දෙකක සහන කාලයක් ලබා දුන්නේය. එම සහනය මේ මාසයේ (2026 පෙබරවාරි) අවසන් වූ අතර, ගෙවීම් ඉල්ලා සිටින දුරකථන ඇමතුම් ගලා ඒම පිළිබඳව මේ පවුල් දැන් බියෙන් පසු වෙති. ආසියානු ග්‍රාමීන් හි නියෝජිතයින් පාසල් ගේට්ටු වෙත කෙලින්ම පැමිණ, ණය ගැතියන්ට ආපසු ගෙවීමට බලපෑම් කරමින් සහ ඔවුන් අනුකූල නොවන්නේ නම් නඩු පැවරීම ඇතුළු නීතිමය ක්‍රියාමාර්ග ගන්නා බවට තර්ජනය කළහ.

අලුබෝගොල්ල සිංහල විද්‍යාලය කලාපය භාර ග්‍රාම නිලධාරිවරයා මැදිහත් වී, ණය ගැටළු පාසල් පරිශ්‍රයේ තාවකාලික කඳවුරෙන් පිටත තබා ගන්නා ලෙස නියෝජිතයින්ගෙන් ඉල්ලා සිටියේය.

මෙම ණය ගැතියන්ගෙන් කිසිවෙකුට දැනට වතු රැකියා නොමැත. නායයෑම් සහ විනාශය නිසා වතු ප්‍රවේශ විය නොහැකි සහ ක්‍රියාත්මක නොවන තත්ත්වයට පත්ව ඇත. සැමියන් දිනපතා කඳවුරුවලින් පිටව යන්නේ දිනපතා වැටුප් සඳහා වෙනත් තැන්වල රැකියාවක් කර ආදායමක් ඉපැයීම සඳහා. සියලුම භෞතික වත්කම්, නිවාස, ඉඩම්, ණය දෙන්නන් විසින් නිකුත් කරන ලද ලියකියවිලි හෝ පාස්පොත් පවා ව්‍යසනයේදී අහිමි විය. එහෙත් ණය ඉතිරිව ඇති අතර, ඇපකරයක් ඉතිරිව නොමැති සහ ස්ථාවර ආදායමක් නොමැති පවුල් මත එල්ලී තිබේ.

ක්ෂුද්‍ර මූල්‍යකරණයේ විකෘතිය

මුහම්මද් යූනුස් සහ ග්‍රාමීන් බැංකුව (නොබෙල් සාම ත්‍යාගය 2006) විසින් පුරෝගාමී වූ ගෝලීය වශයෙන් පිළිගත් ක්ෂුද්‍ර මූල්‍ය, ජීවනෝපායන් නිර්මාණය කිරිමට, කරගෙන යන ස්වයං රැකියා දියුණු කිරීමට, මෙවලම් හෝ පශු සම්පත් මිලදී ගැනීම වැනි ආදායම් උත්පාදන ක්‍රියාකාරකම් සඳහා දුප්පතුන්ට, විශේෂයෙන් කාන්තාවන්ට කුඩා, ඵලදායී ණය ලබා දෙයි. එය කණ්ඩායම් වගවීම (ස්වයං-සාදන ලද කණ්ඩායම් 5), ඇපකරයක් නොමැති, කුඩා ආපසු ගෙවීම් සහ ඉතිරිකිරීම් සඳහා සතිපතා රැස්වීම්, ප්‍රගතිශීලී ණය දීම සහ තිරසාර අනුපාත (සියයට 15-30 ඵලදායී වාර්ෂික, මුදල් ණය දෙන්නන්ට වඩා බෙහෙවින් අඩු) භාවිතා කරයි. අවධානය: පාරිභෝගික ණය නොව ස්වයං රැකියා හරහා බලගැන්වීම.

ශ්‍රී ලංකාවේ, “ක්ෂුද්‍ර මූල්‍ය” ලේබලය වෙනස්ම මුහුණුවරක් ගෙන ඇත. සමාගම් පනත යටතේ ලියාපදිංචි කර ඇති ආයතන ඉහළ පොලියකට, බොහෝ විට සතිපතා, කණ්ඩායම් අත්සන් සහිතව ඉක්මන් පුද්ගලික ණය ලබා දෙයි.

මේ අයුරින් ජනතාව මුහුණ දෙන අවදානම් වලින් ගසාකයි. අඩු වැටුප්, ආපදා හානි සහ ජීවත් වීමේ අවශ්‍යතා ණය උගුල් බවට පත් කරයි. සැබෑ ක්ෂුද්‍ර මූල්‍යකරණයේ සමාජ මෙහෙවර මෙන් නොව, ලාභ ගම් වලින් පිටතට ගලා යයි.

නියාමනය ක්‍රියාත්මක වෙමින් පවතී

2026 දී සලකා බලනු ලබන යෝජිත ක්ෂුද්‍ර මූල්‍ය සහ ණය නියාමන අධිකාරී පනත් කෙටුම්පත, අනිවාර්ය බලපත්‍ර, පොලී අනුපාත සීමාවන්, අනාවරණය කිරීමේ අවශ්‍යතා සහ පැමිණිලි යාන්ත්‍රණයන් සඳහා පහසුකම් සපයයි. ලියාපදිංචියකින් තොරව ක්‍රියාත්මක වීම සඳහා දඬුවම්ද එයට ඇතුළත් වේ.

මොරගොල්ල කොට්ඨාශයේ, වතු පදිංචිකරුවන් පැවසුවේ බොහෝ ණය සමාගම් ප්‍රාදේශීය මට්ටමින් පැහැදිලි නියාමනයකින් තොරව ක්‍රියාත්මක වන බවයි. දැනටමත් නායයෑම්වලින් අවතැන් වූ සහ තාවකාලික ආදායම මත යැපෙන පවුල්වලට තමන් යථා තත්වයට පැමිණීමේ වැඩ කටයුතු අතරේ ණය ගෙවීමට ඇති වගකීමුත් දිගටම පවතී.

“අපි වැටුප් සඳහා අරගල කරනවා,” එක් නිවැසියෙක් පැවසීය. “නමුත් ණය අපේ වැටුප් අරගෙන යනවා.”

දිස්ත්‍රික්ක පුරා පවතින රටාවක්

හිඟුරක්ගොඩ, සිංහල කතා කරන ගොවීන් සතිපතා පොලී ගෙවීම් මගින් අහිමි වෙන ගොවිතැනෙන් ලැබෙන ආදායම පිලිබඳ විස්තර කළහ. යාපනයේ ධීවර ගම්මානවල, ණය ගැතියන් රාත්‍රිය ගෙවෙනවාත් සමඟ ගෙවිය යුතු දෛනික ණය ගැන කතා කළහ. බදුල්ලේ වතුවල, වතු කම්කරුවන් නිම නොකළ නිවාස සඳහා නිවාස ණය ආපසු ගෙවන අතර බහුණය කළමනාකරණය කරයි.

ජීවනෝපායන් වෙනස් වේ. භාෂා වෙනස් වේ. භූගෝලය වියළි කලාපීය කෙත්වල සිට උතුරු වෙරළටත් මීදුමෙන් වැසුණු තේ බෑවුම් දක්වාත් විතැන් වේ. එහෙත් ණය ව්‍යුහය ස්ථාවරව පවතී: එක පිට ගොඩගැසුණු ණය, ඉහළ පොලී, කාන්තාවන්ට කණ්ඩායම් පාදක ණය දීම, අස්ථායී ආදායම් සමඟ බැඳී ඇති ආපසු ගෙවීම් සහ රෝග, ව්‍යසන හෝ අවතැන් වීමෙන් පසුව පවා අඛණ්ඩව සිදුවන ණය එකතු කිරීමේ උත්සාහයන්.

ක්ෂුද්‍ර මූල්‍ය සහ ණය නියාමන අධිකාරියේ පනත් කෙටුම්පත මඟින් බලපත්‍ර අවශ්‍යතා, පොලී සීමාවන් සහ විධිමත් අධීක්ෂණය යෝජනා කරයි. බිම් මට්ටමේ, විවිධ දිස්ත්‍රික්ක තුනක, ණය ගැතියන් විස්තර කරන්නේ පෙර පරිදිම බොහෝ දුරට ක්‍රියාත්මක වන පද්ධතියක්.

ප්‍රජාවන් පුරා, අර්බුදය හුදකලා වී ඇති බවක් නොපෙනේ. එය එකම රටාවක් අනුගමනය කරයි, පිහිටීම පමණක් වෙනස් වේ.

• ශබීර් මොහමඩ්

2026/ 03/ 01 සන්ඩේ ඔබ්සවර් පුවත්පතට ශබීර් මොහමඩ් ලියු ලිපියේ සිංහල පරිවර්තනය